Khủng Hoảng Năng Lượng: Kho Dự Trữ Dầu Mỏ Toàn Cầu Sụt Giảm Kỷ Lục

Tình trạng xung đột tại Iran đang khiến kho dự trữ dầu mỏ toàn cầu sụt giảm với tốc độ kỷ lục, đe dọa trực tiếp đến an ninh năng lượng và gây áp lực lớn lên kinh tế thế giới.

Khi eo biển Hormuz – “yết hầu” của ngành năng lượng thế giới – đứng trước nguy cơ đóng cửa, thế giới đang phải tiêu thụ lượng dầu dự trữ với tốc độ chóng mặt. Điều này không chỉ làm cạn kiệt “vùng đệm” an toàn vốn có nhiệm vụ bảo vệ nền kinh tế trước các cú sốc nguồn cung, mà còn đẩy thị trường vào trạng thái dễ tổn thương cực độ, khiến rủi ro giá dầu tăng vọt trở nên hiện hữu hơn bao giờ hết.

Những con số báo động về tốc độ cạn kiệt dự trữ

Theo phân tích từ ngân hàng đầu tư Morgan Stanley, trong giai đoạn từ ¹⁄₃ đến ²⁵⁄₄, kho dự trữ dầu toàn cầu đã sụt giảm trung bình khoảng 4,8 triệu thùng mỗi ngày. Đây là một con số gây sốc vì nó vượt xa mức sụt giảm hàng quý cao nhất từng được Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ghi nhận. Trong đó, dầu thô chiếm gần 60% đà sụt giảm, phần còn lại là các loại nhiên liệu tinh chế.

Bà Natasha Kaneva, Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa toàn cầu tại JPMorgan Chase & Co., nhận định rằng kho dự trữ đóng vai trò như một “bộ giảm chấn” cho hệ thống năng lượng. Tuy nhiên, thực tế là thế giới sẽ chạm đến “mức vận hành tối thiểu” – ngưỡng mà hệ thống không thể duy trì hoạt động bình thường – từ rất lâu trước khi các kho dự trữ thực sự chạm đáy.

Đồng quan điểm, Goldman Sachs cho biết mặc dù nhu cầu yếu từ Trung Quốc đã làm chậm đà sụt giảm gần đây, nhưng tổng lượng dự trữ dầu thế giới hiện đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 2018, cho thấy một sự mong manh đáng lo ngại trong chuỗi cung ứng.

Hệ lụy dây chuyền: Từ châu Á, châu Âu đến siêu cường Mỹ

Áp lực thiếu hụt không chia đều mà tập trung mạnh vào các khu vực phụ thuộc nhập khẩu:

• Châu Á: Là khu vực chịu rủi ro cao nhất. Nếu eo biển Hormuz không mở cửa trở lại vào đầu tháng 6, nhiều quốc gia châu Á sẽ đối mặt với cú sốc kinh tế vĩ mô nghiêm trọng do thiếu hụt dầu diesel. Dữ liệu từ Kayrros cho thấy dự trữ tại Nhật Bản và Ấn Độ hiện đang ở mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ qua.
• Châu Âu: Tình trạng cạn kiệt nhiên liệu bay đang diễn ra nhanh chóng ngay trước mùa du lịch hè, dự báo một cuộc khủng hoảng thiếu hụt nghiêm trọng có thể xảy ra ngay trong tháng 6.
• Hoa Kỳ: Với vai trò là “nhà cung cấp cuối cùng”, Mỹ đã đẩy mạnh xuất khẩu để hỗ trợ thế giới, dẫn đến việc dự trữ dầu thô nội địa (bao gồm cả Kho Dự trữ Chiến lược - SPR) giảm liên tiếp trong 4 tuần. Đáng chú ý, dự trữ dầu chưng cất của Mỹ hiện ở mức thấp nhất kể từ năm 2005.

Kịch bản hậu xung đột: Áp lực không hề biến mất

Nhiều người lầm tưởng rằng khi xung đột kết thúc, thị trường sẽ ổn định ngay lập tức. Tuy nhiên, chuyên gia Eimear Bonner từ Chevron Corp. cảnh báo rằng tình trạng thiếu hụt tại các nước nhập khẩu sẽ vẫn kéo dài trong tháng 6 và tháng 7.

Hơn nữa, một làn sóng nhu cầu mới sẽ xuất hiện ngay sau chiến sự. Theo ông Willie Chiang, Giám đốc điều hành Plains All American Pipeline LP, các chính phủ và doanh nghiệp sẽ chạy đua để tái thiết lập kho dự trữ chiến lược ở mức cao hơn cả thời kỳ trước xung đột nhằm phòng ngừa rủi ro tương lai. Điều này vô hình trung tạo ra một áp lực cầu khổng lồ, giữ giá dầu ở mức cao và khiến thị trường tiếp tục căng thẳng.

Lời kết: Cuộc khủng hoảng tại Iran không chỉ là vấn đề chính trị mà đã trở thành một bài toán kinh tế vĩ mô hóc búa. Việc phụ thuộc quá lớn vào một vài tuyến đường vận tải huyết mạch như eo biển Hormuz cho thấy lỗ hổng lớn trong an ninh năng lượng toàn cầu. Liệu các quốc gia có nên thay đổi chiến lược dự trữ hoặc đa dạng hóa nguồn cung để không còn bị “con tin” bởi các xung đột địa chính trị?

Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn về tác động của giá dầu đối với kinh tế Việt Nam trong phần bình luận bên dưới!