Virus Hanta: Năng lực xét nghiệm tại Việt Nam và cảnh báo nguy cơ

Xét nghiệm virus Hanta hiện đã được triển khai bài bản tại Việt Nam nhằm kịp thời phát hiện và điều trị bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây từ chuột, dù hiện chưa có thuốc đặc trị.

Trước những diễn biến phức tạp của các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã cập nhật chi tiết về năng lực chẩn đoán virus Hanta tại nước ta. Việc xác định chính xác mầm bệnh đóng vai trò then chốt trong việc quản lý ca bệnh và ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng.

Năng lực xét nghiệm virus Hanta tại Việt Nam hiện nay

Hiện nay, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương (NIHE) là đơn vị đầu ngành đảm nhiệm vai trò chẩn đoán xác định virus Hanta. Theo ông Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, NIHE đã hội tụ đầy đủ các điều kiện khắt khe về nhân lực chuyên môn cao, hệ thống thiết bị hiện đại và sinh phẩm y tế đạt chuẩn.

Để đảm bảo không bỏ sót ca bệnh và đưa ra kết luận chính xác nhất, NIHE triển khai đồng thời 5 kỹ thuật xét nghiệm chuyên sâu:

• Xét nghiệm nhanh: Phát hiện kháng thể IgG kháng Hantavirus, giúp sàng lọc nhanh đối tượng nghi nhiễm.
• Kỹ thuật ELISA: Định lượng kháng thể IgM và IgG kháng Hantavirus để xác định giai đoạn nhiễm bệnh.
• Kỹ thuật RT-PCR: Phát hiện ARN của Hantavirus, đây là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán xác định trong giai đoạn sớm.
• Giải trình tự gen: Phân tích chi tiết cấu trúc gen để định danh chính xác chủng Hantavirus gây bệnh.

Mối nguy từ virus Hanta: Triệu chứng và mức độ nguy hiểm

Virus Hanta là tác nhân gây ra những bệnh lý nghiêm trọng, điển hình là hội chứng phổi hoặc sốt xuất huyết kèm theo suy thận cấp. Điều đáng lo ngại là bệnh thường diễn biến rất nhanh, khiến bệnh nhân rơi vào tình trạng khó thở, suy hô hấp, tụt huyết áp và có thể dẫn đến tử vong nếu không được can thiệp kịp thời.

Một thách thức lớn đối với y học hiện nay là bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và chưa có vaccine phòng bệnh. Do đó, phác đồ điều trị hiện nay tập trung hoàn toàn vào hồi sức tích cực, chăm sóc hỗ trợ và duy trì chức năng sống cho bệnh nhân cho đến khi cơ thể tự đào thải virus.

Cơ chế lây truyền: Những “điểm mù” dễ gây nhiễm bệnh

Đa số các ca nhiễm virus Hanta xuất phát từ việc tiếp xúc với chuột nhiễm bệnh. Virus tồn tại trong nước tiểu, phân và nước bọt của chuột. Con người bị nhiễm thông qua các con đường sau:

• Tiếp xúc trực tiếp: Bị chuột cắn hoặc chạm tay vào chất thải của chuột rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.
• Hít phải bụi chứa virus: Đây là con đường lây nhiễm phổ biến nhưng ít được chú ý. Khi chúng ta quét dọn, hút bụi tại các kho cũ, gác xép, chuồng trại… các chất thải khô của chuột bị phát tán thành những hạt bụi siêu nhỏ trong không khí. Khi hít phải, virus sẽ xâm nhập trực tiếp vào hệ hô hấp.
• Vết thương hở: Virus xâm nhập qua các vết trầy xước trên da khi tiếp xúc với môi trường ô nhiễm chất thải động vật.

Lưu ý: Mặc dù lây truyền từ người sang người là cực kỳ hiếm, nhưng các ghi nhận y văn thế giới cho thấy khả năng này vẫn có thể xảy ra, đòi hỏi sự cẩn trọng trong công tác chăm sóc bệnh nhân.

Cảnh báo từ tình hình dịch tễ thế giới

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vào đầu tháng ⁵⁄₂₀₂₆, một chùm ca viêm đường hô hấp cấp tính nặng đã được ghi nhận trên một tàu du lịch hành trình từ Argentina qua Nam Đại Tây Dương. Trong số 147 người trên tàu, có ít nhất 7 trường hợp liên quan (2 ca xác nhận nhiễm Hanta, 5 ca nghi ngờ), dẫn đến 3 ca tử vong và 1 ca nguy kịch.

Dù hiện tại chưa ghi nhận trường hợp người Việt Nam nào trong nhóm này, nhưng đây là lời cảnh báo sắc bén về khả năng lây lan của virus Hanta trong môi trường khép kín và tiềm ẩn rủi ro khi di chuyển quốc tế.

Lời khuyên chuyên gia để phòng tránh virus Hanta

Vì không có vaccine, cách phòng bệnh hiệu quả nhất là triệt tiêu nguồn lây và thay đổi thói quen vệ sinh:

1. Diệt chuột triệt để: Vệ sinh môi trường sống, không tích trữ đồ đạc cũ tạo nơi trú ẩn cho chuột.
2. Vệ sinh an toàn: Khi dọn dẹp kho bãi, gác xép, tuyệt đối không quét khô. Hãy phun sương hoặc lau ướt để tránh virus phát tán vào không khí.
3. Sử dụng bảo hộ: Đeo khẩu trang, găng tay khi tiếp xúc với những khu vực nghi ngờ có chất thải của chuột.
4. Theo dõi sức khỏe: Nếu xuất hiện triệu chứng sốt, khó thở sau khi dọn dẹp nhà kho hoặc tiếp xúc với chuột, cần đến ngay cơ sở y tế để được xét nghiệm kịp thời.

Bạn có đang duy trì thói quen dọn dẹp nhà kho định kỳ? Hãy chia sẻ bài viết này để người thân cùng nâng cao cảnh giác trước virus Hanta!